Arjantin’e gitmeye hazırlanan birçok kişinin aklına, seyahat planları netleşmeye başladığında benzer bir soru geliyor: Aşı yaptırmak gerekiyor mu? Bu soruya tek cümleyle yanıt vermek ise her zaman kolay olmuyor. Çünkü İguazu Şelaleleri’nden Patagonya’nın buzullarına kadar uzanan bu büyük ülkede, sağlık riskleri gidilen bölgeye göre değişebiliyor. Bu yüzden yolculuk öncesinde hangi aşıların gerekli olabileceğini güncel veriler ışığında değerlendirmek önem taşıyor.
Bu yazıda, Arjantin seyahati öncesinde hangi aşıların yaptırılması gerektiğine dair temel bilgiler bir araya getiriliyor. Amaç, yola çıkmadan önce sağlık açısından daha bilinçli ve hazırlıklı hareket edebilmek oluyor. Çünkü iyi planlanmış bir seyahat, sadece rota ve konaklama seçimiyle değil, sağlık hazırlıklarıyla da tamamlanıyor. Unutulmaması gereken nokta ise şu oluyor: Sağlıklı bir seyahat, aynı zamanda daha keyifli bir seyahat anlamına geliyor.
SARI HUMMA AŞISI: ZORUNLU MU, ÖNERİLEN Mİ?
Arjantin’de sarı humma riski, özellikle kuzeydoğu bölgelerinde görülüyor. Misiones, Corrientes ve Formosa eyaletleri ile Brezilya ve Paraguay sınırındaki ormanlık alanlar riskli bölgeler arasında. Eğer seyahatiniz bu bölgeleri kapsıyorsa, sarı humma aşısı olmanız şiddetle öneriliyor. Aşı, en az 10 gün önceden yapılmalı ve uluslararası geçerliliği olan sarı renkli aşı kartınızı yanınızda bulundurmalısınız. Türkiye’de seyahat sağlığı merkezlerinde ortalama 500-1000 TL arasında yaptırabileceğiniz bu aşı, ömür boyu koruma sağlıyor. Bazı kaynaklarda tek dozun yeterli olduğu belirtilse de, riskli bölgeye seyahat edenler için güncel durumu seyahat öncesi kontrol etmekte fayda var. Arjantin hükümeti, ülkeye girişte sarı humma aşısını zorunlu tutmuyor ancak riskli bölgelerden dönen yolcular için kontrol yapabiliyor.
HEPATİT A VE B: EN YAYGIN ÖNERİLER
Hepatit A, kirli su veya kontamine gıdalarla bulaşan bir hastalık. Arjantin’de özellikle sokak lezzetlerini denemeyi sevenler için risk oluşturabiliyor. Hepatit A aşısı, seyahat eden herkese öneriliyor. Genellikle iki doz halinde uygulanıyor ve ikinci doz ilk dozdan 6-12 ay sonra yapılıyor. İlk doz, seyahatten en az 2 hafta önce tamamlanmalı. Hepatit B ise kan ve vücut sıvılarıyla bulaşıyor. Tıbbi müdahale, dövme veya piercing gibi durumlarda risk artıyor. Üç doz halinde yapılan Hepatit B aşısı da genellikle Hepatit A ile kombine edilerek uygulanabiliyor. Kombine aşının fiyatı ortalama 600-1000 TL arasında değişiyor.
TİFO VE KUDUZ: RİSK DURUMUNA GÖRE
Tifo, özellikle hijyen koşullarının düşük olduğu bölgelerde görülen bir bakteriyel enfeksiyon. Arjantin’de büyük şehirlerde risk düşük olsa da, kırsal kesimlere seyahat edenler veya uzun süre kalacaklar için tifo aşısı öneriliyor. Aşı, enjeksiyon veya kapsül formunda olabiliyor. Enjeksiyon formu tek doz, 2 yıl koruma sağlıyor. Kapsül formu ise 4 doz halinde alınıyor ve 5 yıl koruyor. Kuduz aşısı ise özellikle açık hava etkinlikleri planlayanlar için önemli. Arjantin’de özellikle kırsal bölgelerde yarasalar ve diğer vahşi hayvanlarla temas riski var. Eğer dağcılık, mağaracılık veya kamp gibi aktiviteler yapacaksanız, kuduz aşısı olmanızda fayda var. Aşı, 3 doz halinde uygulanıyor ve ortalama 500-1000 TL arasında değişiyor.
DİFTERİ-TETANOZ-BOĞMACA VE KKK
Difteri, tetanoz ve boğmaca aşısı, yetişkinler için 10 yılda bir tekrarlanması gereken bir aşı. Tetanoz riski her zaman var, özellikle açık yaralanmalarda. Arjantin’de doğa yürüyüşleri sırasında küçük kazalar yaşanabilir, bu nedenle aşınızın güncel olduğundan emin olun. Kızamık, kabakulak ve kızamıkçık (KKK) aşısı da önemli. Son yıllarda dünya genelinde kızamık salgınları görülüyor. Arjantin’de de zaman zaman vakalar bildiriliyor. Eğer daha önce bu aşıyı olmadıysanız veya tek doz yaptırdıysanız, seyahat öncesi bir doz daha yaptırmanız öneriliyor. Özellikle 1970 sonrası doğan yetişkinlerin bağışıklığı zayıflamış olabiliyor.
COVID-19 VE MEVSİMSEL GRİP
COVID-19 aşısı, artık seyahatlerde zorunlu olmasa da, güncel varyantlara karşı korunmak için önemli. Arjantin’de de aşılama oranları yüksek, ancak yeni varyantlar dolaşımda olabiliyor. Seyahatten en az 2 hafta önce hatırlatma dozunuzu yaptırmanızda fayda var. Mevsimsel grip aşısı ise özellikle nisan ve eylül ayları arasında seyahat edecekler için öneriliyor. Arjantin’de kış mevsimi haziran-ağustos arası, bu dönemde grip vakaları artıyor. Grip aşısı, her yıl yenilenmesi gereken bir aşı ve ortalama 200-400 TL arasında bulunabiliyor.
SITMA VE DİĞER ÖNLEMLER
Sıtma, Arjantin’de sadece kuzeybatı sınır bölgelerinde (Salta ve Jujuy eyaletlerinin bazı kısımları) görülüyor. Bu bölgelere seyahat edecekseniz, sıtma profilaksisi (koruyucu ilaç) kullanmanız gerekebilir. Sıtma aşısı yok, ancak ilaçlarla korunmak mümkün. Seyahat sağlığı merkezinde size uygun ilacı reçete edeceklerdir. Ayrıca böcek kovucu kullanmak, sineklikli ortamlarda uyumak da önemli. Arjantin tanıtım web sitesi içerik editörünün seyahat sağlığı uzmanlarından edindiği bilgilere göre, son yıllarda dengue humması vakalarında artış var. Özellikle kuzey eyaletlerinde sivrisinek kaynaklı bu hastalığa karşı da korunmak gerekiyor.
NEREDE YAPTIRILIR?
Tüm bu aşıları, Türkiye’de Seyahat Sağlığı Merkezleri’nde yaptırabilirsiniz. İl sağlık müdürlüklerine bağlı bu merkezler, size en güncel bilgileri verecek ve ihtiyacınız olan aşıları uygulayacaktır. Ayrıca özel hastanelerin seyahat sağlığı poliklinikleri de bu hizmeti sunuyor. Seyahatinizden en az 4-6 hafta önce bir hekime danışmanız, aşı takviminizi tamamlamanız için yeterli süre sağlayacaktır. Aşı kartlarınızı mutlaka yanınızda bulundurun, bazı aşılar için uluslararası sertifika gerekebiliyor. Ayrıca seyahat sağlık sigortası yaptırmayı da ihmal etmeyin. Unutmayın, önlem almak tedavi olmaktan her zaman daha kolay ve ucuzdur.