Bir şehirde kişi başına 700’den fazla kitapçı düşüyorsa, orası sıradan bir başkent değil demektir. Buenos Aires, dünyanın en çok kitapçıya sahip şehirlerinden biri ve bu rakam tesadüf değil; Arjantinliler edebiyata, müziğe ve kültüre gerçek bir tutku besliyorlar. Corrientes Caddesi’nde gece yarısı kapanmayan kitapçılar, San Telmo’nun tozlu raflarındaki nadir plaklar, Palermo’nun bağımsız plakçıları ve tango tarihini solutan müzik dükkanları bu şehri kültürel alışveriş konusunda eşsiz kılıyor. Bir kitap veya plak almak burada sadece bir satın alma eylemi değil; şehrin ruhuna dokunmanın, Borges’in adımlarını takip etmenin ve Gardel’in sesini fiziksel olarak elinize almanın yolu.

EL ATENEO GRAND SPLENDID: DÜNYANIN EN GÜZEL KİTAPÇISI

Buenos Aires’te kitapçı denince akla gelen ilk isim tartışmasız El Ateneo Grand Splendid. National Geographic 2019’da burayı dünyanın en güzel kitapçısı ilan etti; The Guardian ise en iyi on kitapçı listesinde ikinci sıraya koydu. Avenida Santa Fe 1860 adresindeki bu mekân, 1919’da görkemli bir tiyatro olarak açılmıştı. Carlos Gardel burada tango söyledi, Nacional Odeon plak şirketi bu binada kayıtlar yaptı ve LR4 Radio Splendid 1923’te buradan yayına başladı. Sessiz filmlerin sesli filme geçiş döneminde Buenos Aires’te ilk sesli filmler burada gösterildi. 2000 yılında mimar Fernando Manzone’nin yönetiminde tiyatro bir kitapçıya dönüştürüldü ama orijinal mimari korundu; Nazareno Orlandi’nin kubbeye çizdiği freskler, kırmızı kadife sahne perdeleri ve loca balkonları hâlâ yerli yerinde.

Bugün 2.000 metrekarelik alanda binlerce kitap, CD, DVD ve plak barındıran mağazayı yılda bir milyondan fazla kişi ziyaret ediyor. Sadece 2007’de 700.000’den fazla kitap satıldı. Eski orkestra ve mezzanine bölümleri kitap raflarıyla donatılmış, lüks localar ise küçük okuma odalarına dönüştürülmüş durumda. Sahne artık bir kafe olarak hizmet veriyor; canlı piyano müziği eşliğinde kahve içerken kendinizi bir zamanlar tangoların çalındığı o sahnenin tam ortasında buluyorsunuz. İngilizce kitap seçkisi sınırlı ve genellikle mağazanın arka tarafında yer alıyor; ağırlıklı olarak romantik romanlar ve büyük boy fotoğraf kitapları bulunuyor. Ancak İspanyolca bir kitabı hatıra olarak almak başlı başına anlamlı bir deneyim. Mağaza her gün sabah 9’dan akşam 9’a kadar açık, pazar günleri 11’de başlıyor. Giriş tamamen ücretsiz.

CORRİENTES CADDESİ: BUENOS AIRES’İN KİTAP VE MÜZİK OMURGASİ

Corrientes Caddesi, Buenos Aires’in Broadway’i olarak bilinse de aslında tiyatrodan çok kitapçılar ve plakçılarıyla ünlü. Bu cadde boyunca onlarca kitapçı gece geç saatlere kadar açık kalıyor ve bu gelenek Buenos Aires’in kültürel kimliğinin ayrılmaz bir parçası. Cadde üzerinde hem zincir mağazalar hem de bağımsız sahaflar yan yana diziliyor. Yeni baskılardan nadir edisyonlara, felsefe kitaplarından tango notalarına kadar akla gelebilecek her türlü yayını bulmak mümkün. Gece 11’de bile kitapçılarda göz gezdiren porteñoları görmek Buenos Aires’e özgü bir manzara. Caddenin 1000 ile 2000 numaraları arası en yoğun kitapçı konsantrasyonuna sahip bölge.

Zivals, Corrientes ve Callao kavşağında yer alan dev bir kültür mağazası olarak hem kitapçı hem plakçı kimliğiyle öne çıkıyor. Arjantin müziği, uluslararası caz ve rock koleksiyonu inanılmaz geniş. Mağazanın kendi plak markası Acqua Records, özellikle tango müziğinde uzmanlaşmış durumda. Müzik kitapları bölümü de şehrin en kapsamlı koleksiyonlarından birine sahip. Eureka ise yine Corrientes ve Callao kesişiminde, zarif dekoru ve geniş plak seçkisiyle hem koleksiyoncuların hem de sıradan müzikseverlerin uğrak noktası. Fiyatları makul ve personeli bilgili. Corrientes Caddesi’ndeki eski pasajların içinde saklanan küçük dükkanlar da sürprizlerle dolu; Galería del Óptico ve Galería Apolo gibi geçitlerde onlarca yıldır faaliyet gösteren niş plakçılar bulunuyor.

SAN TELMO’NUN VİNTAGE PLAK VE KİTAP DÜNYASI

San Telmo, antika pazarıyla ünlü olsa da kitap ve plak koleksiyoncuları için de cennet gibi bir mahalle. Her pazar günü kurulan fuarda vintage plak tezgahları Plaza Dorrego çevresinde yoğunlaşıyor. Eski tango kayıtları, 1960’ların Arjantin rock plakları, klasik müzik koleksiyonları ve nadir baskılar burada uygun fiyatlarla el değiştiriyor. Mercado de San Telmo’nun içinde de kalıcı plak dükkanları mevcut; burada hafta içi de sakin bir ortamda keşif yapmak mümkün. Kapalı pazarın endüstriyel atmosferinde tozlu raflar arasında gezinmek başlı başına bir deneyim. www.arjantin.com içerik editörünün San Telmo ziyaretlerinde tespit ettiği ilginç bir detay: pazar günleri tezgahların güney ucuna doğru fiyatlar düşüyor çünkü turist yoğunluğu azalıyor ve burada hem daha uygun hem de daha sürpriz parçalar çıkabiliyor.

Defensa Caddesi boyunca bağımsız kitapçılar ve sahaflar da dikkat çekiyor. Eski baskı Arjantin edebiyatı, koloniyal dönem tarihi kitapları ve nadir fotoğraf albümleri buradaki dükkanların başlıca ürünleri. Pasaje de la Defensa’nın içindeki butik kitapçılarda el yapımı deri kaplı defterler ve ajandalar da popüler hediye seçenekleri arasında. San Telmo’daki antika kitap fiyatları konuya ve nadirliliğe göre birkaç dolardan yüzlerce dolara kadar uzanabiliyor. Pazar günü kalabalıktan sıyrılmak isteyenler için hafta içi ziyaret çok daha rahat bir deneyim sunuyor; antikacılar ve kitapçılar salıdan pazara kadar açık, sadece pazartesi günleri çoğu kapalı.

PALERMO’NUN BAĞIMSIZ PLAKÇILARI

Palermo, Buenos Aires’in en trendy semti olarak müzik sahnesinin de kalbi. Bağımsız plakçılar burada birer kültürel buluşma noktasına dönüşmüş. Exiles Records (Honduras 5270), iki Rolling Stones hayranı olan Paco ve Nacho tarafından işletiliyor ve adını Stones’un efsanevi Exile On Main St. albümünden alıyor. Her plağı özenle seçiyor, müşterilerle sohbet ediyor ve Arjantin indie müziğine özel geniş bir alan ayırıyorlar. Dükkânın yakınında açtıkları Centro Cultural Richards’da (evet, Keith Richards’a ithafen) her hafta yeni sanatçılar sahne alıyor. Jarana Records (Padilla 645, Villa Crespo) ise plak uzmanı bir dükkan; türe ve fiyata göre düzenlenmiş koleksiyonu, kullanılmış plakları deneme imkanı ve nakit ödemelerde sağladığı indirimlerle koleksiyoncuların gözdesi.

The Hacienda ve Primal Scream Record Store de Palermo’daki diğer popüler adresler. Abraxas ise 5th Avenue Gallery içinde yer alan ve müzisyenlerin uğrak noktası olan bir dükkan; burada rock yıldızlarına rastlamak şaşırtıcı değil. Dükkan sahibinin ansiklopedik müzik bilgisi müşterileri hiç düşünmedikleri albümleri keşfetmeye yönlendiriyor. Bonus Track da Palermo’da gastronomi, müzik ve kültürün bir arada sunulduğu açık hava alanıyla farklı bir konsept sunuyor. Plak fiyatları dükkan ve albüme göre değişiyor; yeni baskı bir Arjantin rock plağı yaklaşık 15-30 dolar arasında seyrederken nadir ithal edisyonlar çok daha yükseğe çıkabiliyor.

KLASİK MÜZİKTEN TANGOYA: NİŞ PLAKÇILAR

Buenos Aires’in plak dünyası sadece rock ve poptan ibaret değil; niş türlere odaklanan uzman dükkanlar da şehrin zenginliğinin parçası. Casa Piscitelli, 1939’dan bu yana faaliyet gösteren ve muhtemelen Buenos Aires’in en eski plakçısı. Kurucularının üçüncü nesli tarafından işletiliyor ve klasik müzikte uzmanlaşmış durumda. Papa Francis de müşterileri arasında sayılıyor. 1983’te Arjantin’de ilk CD’yi satan dükkan olma unvanını taşıyorlar. Klasik müzik dışında seçkin bir caz ve bazı rock klasikleri koleksiyonu da mevcut; her zaman yüksek kaliteli edisyonlar tercih ediliyor. Adres: San Martín 450.

La Cueva Musical ise Obelisk’e bir taş atımı mesafede, Microcentro’da 40 yılı aşkın geçmişiyle CD, plak, DVD ve kaset konusunda geniş bir stok sunuyor. 5.000’den fazla plağıyla heavy metalden klasik müziğe, operadan pop’a kadar her türü kapsıyor. Müşterinin aradığı belirli bir albümü bulmak için özel arama yapmaları da cabası. Discos Opus ise Buenos Aires’in en iyi saklanan sırlarından biri; Flores semtinde yer alıyor ve DJ’ler ile prodüktörlerin unutulmuş müzikleri keşfetmek için gittiği bir adres. El Gallo Cantor da 1986’dan bu yana Galería Apolo’da (Corrientes 1382) faaliyet gösteren bir koleksiyoner plakçısı; burada 21. yüzyıl baskıları değil, orijinal dönem edisyonları satılıyor ve bazı parçalar gerçekten nadir.

EDEBİYAT DÜNYASININ DİĞER DURAKLARI

El Ateneo Grand Splendid dışında Buenos Aires’in kitapçı haritası oldukça zengin. Eterna Cadencia (Honduras 5574, Palermo) bağımsız yayınevleri destekleyen bir butik kitapçı ve aynı zamanda kendi yayınlarını çıkarıyor. Kitap imza günleri, okuma etkinlikleri ve edebiyat söyleşileriyle canlı bir kültürel merkez işlevi görüyor. Walrus Books (Estados Unidos 617, San Telmo) ise İngilizce kitap arayan yabancı turistlerin vazgeçilmez adresi; küçük ama özenle seçilmiş bir koleksiyona sahip ve ikinci el İngilizce kitaplar makul fiyatlarla satılıyor. Librería de Ávila ise 1785’ten bu yana faaliyet gösteren Buenos Aires’in en eski kitapçısı olarak tarihi bir mekân; Alsina 500 adresinde yer alıyor.

Corrientes Caddesi’ndeki sahaflar ve ikinci el kitapçılar da keşfedilmeyi bekliyor. Jorge Luis Borges, Julio Cortázar ve Ernesto Sabato gibi Arjantin edebiyatının devlerinin ilk baskıları buradaki dükkanların en değerli parçaları arasında. Buenos Aires her yıl on binlerce yeni kitap yayınlıyor ve bu üretkenlik cadde kitapçılarının raflarına doğrudan yansıyor. Yenny kitapçıları ise El Ateneo grubuna ait bir zincir olarak şehrin her köşesinde mağazaları bulunan daha erişilebilir bir seçenek. Havalimanında bile Yenny mağazası var; son dakika kitap ve hediyelik eşya alımları için pratik bir çözüm sunuyor.

KÜLTÜREL ALIŞVERİŞ İÇİN DİĞER ADRESLER

Kitap ve plak dışında Buenos Aires’in kültürel alışveriş haritasında başka noktalar da var. Galería Solar de French (Defensa 1066, San Telmo) renkli şemsiye tavanıyla Instagram fenomeni olmuş bir alışveriş geçidi; el yapımı takılar, vintage eşyalar ve hediyelik ürünler sunuyor. Recoleta hafta sonu fuarı, Plaza Francia’da kuruluyor ve yerel sanatçıların resimleri, heykelleri, seramikleri ve el yapımı ürünleri burada sergileniyor. Feria de Mataderos gaucho kültürüne odaklanıyor ve geleneksel müzik aletleri, folklorik ürünler ve el yapımı hediyelik eşyalar sunuyor. Caminito ise La Boca semtindeki renkli sokak müzesiyle tangoyu ve sokak sanatını bir arada yaşatan bir kültürel adres.

Buenos Aires Design Mall (Recoleta) yerel tasarımcıların ürünlerini sergilediği bir mekân olarak ev dekorasyonu, moda ve sanat ürünlerinde öne çıkıyor. Palermo Soho’daki bağımsız galeriler ve tasarım butikleri de çağdaş Arjantin sanatını ve tasarımını keşfetmek isteyenler için ideal adresler. Plaza Serrano çevresindeki hafta sonu tezgahları el yapımı takılar, baskı tişörtler ve küçük sanat eserleri sunuyor. Tango ayakkabıları da Buenos Aires’e özgü kültürel bir alışveriş kalemi; Flabella ve Darcos gibi markalar el yapımı tango ayakkabıları üretiyor ve sipariş üzerine yaklaşık iki haftada hazırlıyor. Buenos Aires’te kültürel alışveriş, sadece bir şey satın almak değil; her mağazanın, her tezgahın ve her rafın arkasında bir hikaye bulmak anlamına geliyor.