Arjantin, son iki yılda yaşadığı ekonomik dönüşümle birlikte yabancı girişimciler için daha dikkat çekici bir ülke haline gelmiş durumda. Eğitimli iş gücü, görece düşük operasyonel maliyetler ve yabancı yatırıma açılan yeni alanlar bu ilgiyi artırıyor. Bu nedenle ülke, Latin Amerika’da iş kurmak isteyenler için öne çıkan destinasyonlardan biri olarak görülüyor. Özellikle yeni fırsat arayan girişimciler açısından Arjantin daha fazla gündeme geliyor.
Ancak bu tabloya rağmen sürece hazırlıksız girmek ciddi sorunlar yaratabiliyor. Bürokrasi, vergi sistemi ve yasal yapı doğru anlaşılmadığında zaman ve para kaybı yaşanabiliyor. Bu yüzden Arjantin’de şirket kurmak isteyenlerin süreci adım adım ve planlı şekilde yürütmesi gerekiyor. Sağlam bir hazırlık, bu ülkede iş kurmanın en önemli şartlarından biri olarak öne çıkıyor.
YABANCI GİRİŞİMCİLER İÇİN YASAL ÇERÇEVE
Arjantin anayasası yabancı yatırımcılara yerli girişimcilerle eşit yasal muamele garanti ediyor. 21.382 sayılı Yabancı Yatırım Yasası bu ilkeyi pekiştiriyor ve yabancıların bir şirketin hisselerinin yüzde 100’üne sahip olmasına izin veriyor. Kâr transferi ve sermaye geri dönüşü üzerinde prensipte herhangi bir kısıtlama bulunmuyor. Ancak pratikte sermaye kontrolleri Nisan 2025’te kısmen kaldırılmış olsa da bazı işlemlerde hâlâ sınırlamalar devam edebiliyor. Milei yönetimi 2025 sonuna kadar tüm sermaye kontrollerini kaldırmayı hedefliyor ve bu süreç yabancı girişimciler için kritik bir dönüm noktası.
Arjantin’de şirket kurmak isteyen yabancılar için herhangi bir ön izin veya yatırım taraması mekanizması bulunmuyor. Şirket kuruluşu için Arjantin’de yerleşik olmak da zorunlu değil. Ancak çoğu şirket türü en az bir Arjantin’de ikamet eden yönetici veya yasal temsilci atanmasını gerektiriyor. Bu kişi resmi bildirimleri almak ve şirket adına işlem yapmakla yetkili oluyor. Yabancı girişimciler genellikle bir vekâletname (poder) düzenleyerek yerel bir avukata veya danışmana yetki veriyor. Bu vekâletname Türkiye’de noter tarafından düzenlenmeli, apostil şerhi taşımalı ve İspanyolca’ya yeminli tercümesi yapılmalı.
ŞİRKET TÜRÜ SEÇİMİ
Doğru şirket türünü seçmek tüm sürecin temelini oluşturuyor. Arjantin’de yabancı yatırımcıların en sık tercih ettiği üç yapı bulunuyor. Sociedad Anónima (SA) yani anonim şirket, büyük ölçekli projeler ve halka arz planları için uygun. En az iki hissedar gerekiyor ve sermaye paylara bölünüyor. Yönetim kurulu zorunlu ve en az bir üye Arjantin’de ikamet etmeli. Sociedad de Responsabilidad Limitada (SRL) yani limited şirket, küçük ve orta ölçekli işletmeler için en yaygın tercih. En az iki, en fazla 50 ortak kabul ediyor ve yönetim yapısı daha basit. Ortakların sorumluluğu sermaye paylarıyla sınırlı.
Üçüncü ve en yeni seçenek ise Sociedad por Acciones Simplificada (SAS) yani basitleştirilmiş anonim şirket. 2017’de çıkarılan 27.349 sayılı Girişim Sermayesi Yasası ile hayata geçirilen SAS, Arjantin’deki şirket kuruluş sürecini köklü şekilde değiştirdi. SAS tek bir hissedarla kurulabiliyor, tamamen çevrimiçi tescil edilebiliyor ve kuruluş süresi 24 ile 48 saat kadar kısa olabiliyor. Minimum sermaye gereksinimi sadece iki asgari ücret tutarı yani yaklaşık 20 ABD doları. Dijital defter tutma imkânı, esnek hisse yapısı ve yönetim kurulu zorunluluğunun olmaması SAS’ı özellikle startup’lar ve küçük işletmeler için ideal kılıyor. Ancak bazı sektörlerde ve eyaletlerde SAS kabul görmeyebiliyor; bu nedenle faaliyet alanınıza göre doğru yapıyı seçmek önemli.
KURULUŞ SÜRECİNİN ADIMLARI
Şirket kuruluşu belirli bir sıralama izliyor ve her adımın dikkatle tamamlanması gerekiyor. İlk adım şirket adının seçilmesi ve Inspección General de Justicia (IGJ) yani Genel Adalet Müfettişliği’nde bu adın müsait olup olmadığının kontrol edilmesi. Ad rezervasyonu onaylandıktan sonra şirket ana sözleşmesi (estatuto) hazırlanıyor. Ana sözleşmede şirketin ticari amacı, sermaye yapısı, yönetim organları ve hissedarların bilgileri yer alıyor. Tüm hissedarların imzaları noter tarafından tasdik edilmeli.
Ana sözleşme hazırlandıktan sonra Ticaret Sicili’ne (Registro Público de Comercio) tescil başvurusu yapılıyor. Tescil onayının ardından şirketin kuruluş ilanı Resmi Gazete’de (Boletín Oficial) yayınlanıyor. Bu ilan genellikle kayıtlı bir avukat aracılığıyla yapılıyor. www.arjantin.com içerik editörünün sektörel kaynaklardan topladığı bilgilere göre, SA ve SRL için tüm süreç genellikle 10 ile 14 hafta sürüyor. SAS ise DPPJ portalı üzerinden çok daha hızlı tamamlanabiliyor. Kuruluş sırasında sermayenin en az yüzde 25’inin ödenmesi gerekiyor ve kalan tutar iki yıl içinde tamamlanıyor.
VERGİ NUMARASI VE AFIP KAYDI
Şirket tescilinden sonraki en kritik adım vergi kimlik numarası (CUIT) almak. CUIT (Clave Única de Identificación Tributaria) Arjantin’deki hemen her ticari işlem için zorunlu olan benzersiz vergi numarası. Fatura kesmek, banka hesabı açmak, ithalat-ihracat yapmak ve vergi beyannamesi vermek için CUIT şart. Başvuru Federal Gelir İdaresi’ne (AFIP) yapılıyor. Yabancı hissedarlar önce CDI (Clave de Identificación) alıyor ve oturum izni edinildikten sonra bu numara CUIT’e dönüştürülüyor.
AFIP kaydında dikkat edilmesi gereken önemli bir detay mali adres (domicilio fiscal) doğrulaması. AFIP şirketin kayıtlı adresinin fiziksel bir mekan olmasını ve ticari faaliyete uygun olmasını şart koşuyor. Posta kutusu adresi kabul edilmiyor. Sanal ofis sözleşmeleri kullanılıyorsa sözleşmenin mali tescile izin verdiğini açıkça belirtmesi gerekiyor. Adres değişikliği, yasal temsilci değişikliği veya herhangi bir güncelleme 10 iş günü içinde AFIP’e bildirilmeli; aksi halde vergi düzensizliği uyarısı alınabiliyor. Vergi şifresi (clave fiscal) de AFIP üzerinden çevrimiçi olarak alınıyor ve tüm elektronik vergi işlemleri bu şifre üzerinden yürütülüyor.
BANKA HESABI AÇILIŞI
Şirket adına banka hesabı açmak kuruluş sürecinin vazgeçilmez bir parçası. Banco de la Nación Argentina (BNA) ve Banco Santander Río SAS hesapları için en çok tercih edilen bankalar arasında yer alıyor. Hesap açılışı için şirketin tescil belgesi, CUIT numarası, ana sözleşme kopyası ve yöneticilerin kimlik belgeleri isteniyor. Yabancı hissedarlar için ek olarak pasaport kopyası ve apostilli vekâletname gerekebiliyor.
Arjantin’de bankacılık sistemi son yıllarda dijitalleşme yolunda ilerlese de yabancılar için hesap açma süreci hâlâ zaman alıcı olabiliyor. Bazı bankalar yabancı müşterilerden DNI (ulusal kimlik kartı) talep edebiliyor. Bu durumda oturum izni alarak DNI edinmek öncelik kazanıyor. Mercado Pago gibi dijital cüzdanlar günlük ödemeler için yaygın olarak kullanılsa da resmi ticari işlemler için kurumsal banka hesabı zorunlu. Hesap açılışından sonra tüm sermaye ödemeleri, maaş transferleri ve vergi ödemeleri bu hesap üzerinden yapılıyor.
VERGİ SİSTEMİ VE MALİ YÜKÜMLÜLÜKLER
Arjantin’in vergi sistemi karmaşık ve sürekli değişiyor; bu nedenle yerel bir muhasebeci ile çalışmak neredeyse zorunlu. Kurumlar vergisi net kâr üzerinden yüzde 25 oranında uygulanıyor. KDV (IVA) genel oranı yüzde 21 ve bazı sektörlerde indirimli oranlar mevcut. Her eyalet kendi ciro vergisini (ingresos brutos) ayrıca uyguluyor ve bu oranlar eyaletten eyalete değişiyor. Kâr payı dağıtım vergisi yüzde 7 olup RIGI kapsamındaki yatırımlarda sekizinci yıldan sonra yüzde 3,5’e düşüyor.
İşveren olarak sosyal güvenlik katkı payları brüt maaşın yaklaşık yüzde 23’ünü oluşturuyor. Aylık KDV beyannamesi, yıllık gelir vergisi beyannamesi ve sosyal güvenlik bildirimleri düzenli olarak AFIP’e sunulmalı. Monotributo adı verilen basitleştirilmiş vergi rejimi yıllık yaklaşık 50.000 dolara kadar ciro yapan küçük işletmeler için alternatif bir seçenek sunuyor. Ancak yatırım akışı ve faturalama ihtiyaçları nedeniyle çoğu girişimci Responsable Inscripto (tam vergi mükellefi) statüsünü tercih ediyor. Vergi mevzuatındaki sık değişiklikler nedeniyle güncel bilgiye sahip bir mali müşavir şirkatin sağlığı için hayati önem taşıyor.
İŞ GÜCÜ YASALARI VE İSTİHDAM
Arjantin güçlü bir işçi hakları geleneğine sahip ve iş gücü yasaları işveren için ciddi yükümlülükler getiriyor. İşten çıkarma tazminatları çalışma süresine bağlı olarak yüksek tutarlara ulaşabiliyor. Deneme süresi genellikle üç ay olarak uygulanıyor. Yıllık izin, hastalık izni, doğum izni ve ikramiye (aguinaldo) gibi haklar yasayla güvence altında. Aguinaldo yılda iki kez (haziran ve aralık) ödenen ek maaş niteliğinde ve brüt aylık maaşın yarısına eşit.
Milei yönetimi 2026 başında Meclis’ten iş gücü reformu geçirmeyi hedefliyor. Bu reform esnek istihdam modellerini teşvik etmeyi ve kayıt dışı istihdamı azaltmayı amaçlıyor. Çalışanlar ANSES (sosyal güvenlik), ART (iş kazası sigortası) ve sağlık planlarına kaydedilmeli. İş hukuku konusunda deneyimli bir avukatla çalışmak özellikle yabancı girişimciler için vazgeçilmez. İş Mahkemeleri’nin işçi lehine karar verme eğilimi Arjantin’in iş hukuku pratiğinin bilinen bir özelliği ve bu durum işe alım süreçlerinde dikkatli olmayı gerektiriyor.
GİRİŞİMCİ VİZESİ VE OTURUM İZNİ
Arjantin yabancı girişimcilere özel bir vize kategorisi sunuyor. “Visa para emprendedores” olarak bilinen girişimci vizesi bir yıl süreyle veriliyor ve yenilenebilir nitelikte. Başvuru için detaylı bir iş planı, yatırım tutarı, pazar analizi, istihdam projeksiyonları ve büyüme stratejisi sunulması gerekiyor. Göç makamları planın uygulanabilirliğini ve Arjantin ekonomisine katkısını değerlendiriyor. Türk vatandaşları Arjantin’e vizesiz giriş yapabildiğinden önce turist olarak gelip ardından girişimci oturumuna geçiş yapmak da yaygın bir yöntem.
Şirket kurulduktan ve faaliyet başladıktan sonra DNI (ulusal kimlik kartı) almak günlük yaşamı kolaylaştırıyor. DNI ile banka hesabı açmak, kira sözleşmesi imzalamak ve resmi işlemleri yürütmek çok daha pratik hale geliyor. İki yıllık kesintisiz yasal oturumun ardından kalıcı oturum izni ve ardından vatandaşlık başvurusu da mümkün. Hükümetin 2025 sonu veya 2026 başında hayata geçirmeyi planladığı yatırımla vatandaşlık programı 500.000 dolar ve üzeri yatırım yapanlara doğrudan vatandaşlık yolu açabilir.
PRATİK MALİYETLER VE ZAMAN ÇİZELGESİ
Şirket kuruluş maliyetleri seçilen yapıya ve kullanılan hizmetlere göre değişiyor. SAS için DPPJ başvuru ücreti yaklaşık 30 dolar, Resmi Gazete ilanı 50 ile 100 dolar ve avukat ücreti 500 ile 1.000 dolar civarında. SA ve SRL için noter masrafları, tescil ücretleri ve yasal danışmanlık dahil toplam maliyet birkaç bin dolara çıkabiliyor. Muhasebe ve aylık vergi uyum hizmetleri de düzenli bir gider kalemi olarak bütçeye eklenmeli.
SAS kuruluşu 24 ile 48 saatte tamamlanabilirken SA ve SRL için süreç 10 ile 14 haftayı bulabiliyor. Yabancı hissedarların belge hazırlığı ek süre gerektiriyor çünkü apostil ve çeviri işlemleri zaman alıyor. Buenos Aires dışındaki eyaletlerde tescil süreleri farklılık gösterebiliyor. Tüm bu rakamlar yaklaşık değerler olup enflasyon, kur dalgalanması ve yasal düzenlemelere bağlı olarak değişebiliyor. Sürecin başından sonuna kadar yerel bir hukuk firması veya şirket kuruluş danışmanıyla çalışmak hem zaman hem para tasarrufu sağlıyor.
UYUM YÜKÜMLÜLÜKLERI VE DENETİM
Şirket kurulduktan sonra devam eden uyum yükümlülükleri ihmal edilmemeli. IGJ düzenli olarak şirketlerin yıllık dosyalamalarını, defter kayıtlarını ve hissedar bilgilerini denetliyor. Yıllık genel kurul toplantısı yapılması, mali tabloların sunulması ve nihai faydalanıcı (UBO) bildiriminin güncellenmesi zorunlu. UBO raporlaması Arjantin’deki tüm tüzel kişiler için zorunlu ve kara para aklama mevzuatıyla doğrudan bağlantılı. Bu bildirimlerin eksik yapılması durumunda yöneticiler kişisel sorumluluk riski altına girebiliyor.
CUIT numarasının aktif tutulması da kritik bir yükümlülük. Pasif CUIT’e sahip şirketler fatura kesemiyor ve bankacılık işlemlerini yürütemiyor. IGJ eksik dosyalama, defter güncelleme ihmali veya hissedar kayıtlarının tutulmaması durumunda 10.000 ile 100.000 Arjantin pesosu arasında para cezası uygulayabiliyor. Süregelen uyumsuzluk halinde şirketin idari tasfiyesine kadar gidilebiliyor. SA ve SRL yapılarında fiziksel ciltli defterler (libros rubricados) tutulması zorunlu ve bu defterler kayıtlı ofiste muhafaza edilmeli. SAS yapısı ise dijital defter tutmaya izin veriyor ve bu özellik uzaktan yönetim için büyük kolaylık sağlıyor.
SEKTÖREL TEŞVİKLER VE RIGI FIRSATI
200 milyon doların üzerinde yatırım planlayan girişimciler RIGI teşvik rejiminden yararlanabiliyor. RIGI 30 yıllık vergisel istikrar, yüzde 25 kurumlar vergisi oranı ve döviz serbestisi sunuyor. Ormancılık, turizm, altyapı, madencilik, teknoloji, çelik, enerji ve petrol-gaz sektörleri kapsam dahilinde. Başvuru penceresi Temmuz 2026’ya kadar açık. Otomotiv sektöründe de ayrı bir teşvik rejimi mevcut; hızlandırılmış amortisman, KDV iadesi ve sıfır ihracat vergisi gibi avantajlar sunuluyor. Küçük ölçekli girişimciler için eyalet bazında sunulan yerel teşvikler de araştırılmalı.
Arjantin’de şirket kurmak sabır ve hazırlık gerektiren ama doğru yönetildiğinde son derece verimli bir süreç. Latin Amerika’nın ikinci büyük ekonomisi, 46 milyonu aşan nüfusu ve hızla değişen iş ortamıyla bu ülke girişimcilere benzersiz fırsatlar sunuyor. Doğru şirket yapısını seçmek, güvenilir bir yerel ekip kurmak ve yasal yükümlülükleri eksiksiz yerine getirmek bu yolculuğun üç altın kuralı. Buenos Aires’in enerjik sokakları, Mendoza’nın bağ evleri veya Patagonya’nın sınırsız doğası arasında kuracağınız iş, hem profesyonel hem kişisel bir dönüşümün kapısını aralayabilir.