Salta ve Jujuy, Arjantin’in kuzeybatısında yer alan ve ülkenin en etkileyici bölgeleri arasında gösterilen iki rota olarak öne çıkıyor. Renkli dağlar, kolonyal şehirler ve yerli kültürün güçlü izleri bu bölgeye bambaşka bir kimlik kazandırıyor. Patagonya kadar ünlü olmasa da, burası da en az onun kadar çarpıcı manzaralar sunuyor. Salta ve Jujuy’u keşfetmeyi planlayanlar için bilinmesi gereken temel detaylara bu yazıda yer vereceğiz.
BÖLGENİN BÜYÜSÜ
Salta ve Jujuy, Arjantin’in kuzeybatısında, Şili ve Bolivya sınırında yer alıyor. Burası And Dağları’nın en renkli ve en etkileyici bölümü. Quebrada de Humahuaca vadisi, UNESCO Dünya Mirası listesinde. Dağların milyonlarca yıllık jeolojik katmanları, adeta bir doğa harikası. Her renkten oluşan tepeler, yürüyüş yolları ve küçük köylerle dolu. Bölge aynı zamanda yerli kültürünün en canlı yaşandığı yerlerden. Pazarlarda el dokuması ürünler, lama sürüleri ve geleneksel kıyafetli insanlar göreceksiniz.
İklim olarak yüksek rakım nedeniyle gündüzler sıcak, geceler serin. Rakım 2000 ila 4000 metre arasında değişiyor, bu yüzden yükseklik hastalığına karşı dikkatli olun. Bol su için ve ilk günlerde ağır aktivitelerden kaçının. Güneş çok yakıcı, mutlaka yüksek faktörlü güneş kremi ve şapka bulundurun.
SALTA ŞEHİR MERKEZİ
Salta, bölgenin en büyük şehri ve ulaşım merkezi. Kolonyal mimarisi, meydanları ve hareketli atmosferiyle hemen seveceksiniz. Plaza 9 de Julio, şehrin kalbi. Etrafında katedral, cabildo (eski belediye binası) ve tarihi binalar sıralanıyor. Katedralin içinde, 19. yüzyıldan kalma dini sanat eserleri var. Meydanda oturup insanları izlemek, sokak satıcılarından bir şeyler almak keyifli.
Salta’da yapılacak en önemli şeylerden biri Teleferik MAAM ile San Bernardo Tepesi’ne çıkmak. Teleferikle 10 dakikada çıkıyorsunuz ve tepeden şehir manzarası muhteşem. Ayrıca tepede küçük bir kafe ve hediyelik eşya dükkânı var. Teleferik ücreti yaklaşık 5 dolar. Şehirde ayrıca Yüksek Rakım Arkeoloji Müzesi (MAAM) var; burada 15 yaşındaki Llullaillaco Buz Kızı’nın mumyası sergileniyor. Müze girişi 5 dolar civarında, kesinlikle görülmeli.
JUJUY VE RENKLİ DAĞLAR
Jujuy eyaleti, Salta’nın kuzeyinde. Başkenti San Salvador de Jujuy, ama turistik açıdan asıl önemli olan Quebrada de Humahuaca. Bu vadi boyunca uzanan yol, size dünyanın en renkli manzaralarını sunuyor. İlk durak genelde Purmamarca. Burası, Yedi Renkli Tepe’nin (Cerro de los Siete Colores) eteklerinde kurulu küçük bir köy. Tepe, adından da anlaşılacağı gibi yedi farklı renkteki kaya katmanlarından oluşuyor. Köyde el sanatları pazarı var, lama yününden yapılmış atkı, bere, çanta gibi ürünler satılıyor. Fiyatlar pazarlığa açık, ortalama 5-10 dolar.
Purmamarca’da konaklama seçenekleri sınırlı ama butik oteller ve hosteller var. Geceyi burada geçirip gün doğumunda dağların renklerini izlemek harika bir deneyim. Sabah erken saatlerde ışık en güzel, fotoğrafçılar için ideal. Ayrıca köyün çevresinde kısa yürüyüş rotaları mevcut.
QUEBRADA DE HUMAHUACA
Purmamarca’dan sonra kuzeye doğru ilerleyin. Yol boyunca Maimará, Tilcara, Humahuaca gibi kasabalar var. Maimará, “Paleta del Pintor” (Ressamın Paleti) adı verilen renkli tepeleriyle ünlü. Burada bir mezarlık var, tepelerin eteklerinde. Manzara gerçekten bir tablo gibi. Tilcara ise daha büyük bir kasaba, arkeolojik sit alanı olan Pucará de Tilcara burada. Bu eski kale kalıntıları, bölgenin tarih öncesi dönemine ışık tutuyor. Giriş ücreti 3-4 dolar.
Tilcara’da ayrıca bir botanik bahçesi var, kaktüsler ve bölgeye özgü bitkiler görülebilir. Kasaba merkezinde birçok kafe, restoran ve el sanatları dükkânı bulunuyor. Burada lama eti yemeyi deneyebilirsiniz, biraz sert ama lezzetli. Humahuaca ise vadinin en kuzeyindeki büyük kasaba. Ana meydanında bağımsızlık anıtı var ve saat kulesi dikkat çekiyor. Her gün öğle vakti saat kulesinde mekanik bir figür hareket ediyor, turistler bu anı bekliyor.
TİLKARA VE PÜR MAMARCA
Tilcara, hem konaklama hem de yemek açısından iyi seçenekler sunuyor. Burada birkaç gün kalıp çevredeki yürüyüş rotalarını keşfedebilirsiniz. Garganta del Diablo (Şeytan Boğazı) adlı bir kanyona yürüyüş yapabilirsiniz. Yaklaşık 2 saat süren bu rota, size muhteşem manzaralar sunuyor. Ayrıca Tilcara’da gece hayatı da var, küçük barlarda canlı müzik dinleyebilirsiniz.
Purmamarca’ya dönecek olursak, köyün çevresinde at veya bisiklet kiralayıp turlar düzenleniyor. Yedi Renkli Tepe’nin eteklerinde yürüyüş yapmak, renklerin yakından görülmesini sağlıyor. Ama tırmanmak yasak, sadece belirli patikalardan izlemek mümkün. Köyde ayrıca birçok el sanatları atölyesi var, dokuma işlemlerini yerinde görebilirsiniz.
ŞARAP ROTALARI
Salta bölgesi, şarap üretimiyle de ünlü. Özellikle Cafayate şehri, yüksek rakımda bağlarıyla tanınıyor. Cafayate, Salta’ya 3 saat mesafede, yol boyunca muhteşem manzaralar eşlik ediyor. Burada Torrontés üzümünden yapılan beyaz şaraplar meşhur. Birçok şarap evi (bodega) ziyarete açık, tadım turları düzenliyor. Ortalama bir tadım turu 10-15 dolar, şarap satın almak da mümkün.
Cafayate’de ayrıca Quebrada de las Conchas (Kabuk Vadisi) görülmeye değer. Bu vadi, rüzgâr ve suyun şekillendirdiği ilginç kaya oluşumlarıyla dolu. Garganta del Diablo, El Anfiteatro (Amfitiyatro) gibi noktalar var. Amfitiyatro, doğal bir kaya oluşumu ve akustiği harika, şarkı söyleyenleri duyabilirsiniz. Bu vadiyi araçla gezmek en iyisi, birçok tur düzenleniyor.
YEMEK KÜLTÜRÜ
Kuzeybatı mutfağı, Arjantin’in diğer bölgelerinden farklı. Burada mısır, patates, et ve baharatlar ön planda. Empanadas salteñas, Salta usulü empanada, bölgenin en ünlü lezzeti. İçinde et, patates, zeytin, yumurta ve baharatlar var. Fırında veya kızartma yapılıyor. Bir tanesi 1-2 dolar arasında. Ayrıca locro denilen mısır, et ve sebzelerle yapılan bir yahni var, özellikle kış günlerinde tercih ediliyor.
Humita, mısır unu ve peynirle yapılan bir çeşit mısır ekmeği, mısır yaprağına sarılıp haşlanıyor. Tamales de olla da benzer bir yemek. Tatlı olarak dulce de cayote (kaktüs meyvesi tatlısı) denenebilir. Ayrıca kaktüs suyu veya kaktüs likörü de yöresel içecekler arasında. Şarap olarak Torrontés beyaz şarabı mutlaka tadılmalı.
ULAŞIM VE KONAKLAMA
Salta ve Jujuy’e ulaşım için en kolay yol, Buenos Aires’ten Salta’ya uçmak. Uçuş yaklaşık 2 saat, bilet fiyatları ortalama 100-200 dolar arasında değişiyor. Salta Havalimanı şehre yakın, taksiyle 15 dakika. Jujuy’e gitmek için Salta’dan otobüs veya araç kiralayabilirsiniz. Otobüsler sık ve konforlu, yaklaşık 2 saat sürüyor. Bölgeyi gezmek için araç kiralamak en iyisi, çünkü vadideki kasabalar arasında mesafeler var. Araç kiralama günlük 30-50 dolar civarında.
Konaklama seçenekleri her bütçeye uygun. Salta’da otel, hostel, apart daire bulmak kolay. Ortalama bir otel odası gece 40-70 dolar. Purmamarca ve Tilcara’da butik oteller ve hosteller var, fiyatlar biraz daha yüksek olabiliyor, özellikle yüksek sezonda. Yüksek sezon, haziran-ağustos arası (kış tatili) ve eylül-kasım (bahar) olarak sayılabilir. Bu dönemlerde yer ayırtmakta fayda var.
EN İYİ ZAMAN
Kuzeybatıyı ziyaret etmek için en uygun zaman ilkbahar (eylül-kasım) ve sonbahar (mart-mayıs). Bu aylarda hava ılık, gündüzler 20-25 derece, geceler 10 derece civarında. Yağış az, güneşli günler çok. Yazın (aralık-şubat) sıcaklık 30 dereceyi bulabilir, ama öğleden sonra gök gürültülü sağanak yağışlar olabiliyor. Kışın (haziran-ağustos) gündüzler 15-20 derece, geceler sıfırın altına düşebiliyor. Özellikle yüksek rakımlı yerlerde don olayı görülebilir. Kışın seyahat edecekseniz kalın kıyafetler alın.
Arjantin.com içerik ekibinin derlediği verilere göre, en çok turist eylül ve ekim aylarında geliyor. Bu aylarda renkler en canlı, gökyüzü en mavi. Ayrıca nisan ayında Feria de las Colectividades gibi festivaller düzenleniyor, yerel kültürü yakından tanıyabilirsiniz.
PRATİK İPUÇLARI
Bölgede rakım yüksek, yükseklik hastalığına karşı önlem alın. İlk günlerde ağır yürüyüşler yapmayın, bol su için, alkolden kaçının. Mate çayı yanınızda bulunsun, yerel halk gibi sürekli içebilirsiniz. Güneş çok yakıcı, koruyucu krem ve şapka şart. Geceleri serin olduğu için bir hırka veya mont bulundurun.
Yerel para birimi Arjantin pesosu. Küçük yerlerde kredi kartı geçmeyebilir, yanınızda nakit bulundurun. Pazarlarda pazarlık yapmak serbest, ama çok ısrarcı olmayın. İspanyolca bilmiyorsanız, birkaç temel kelime öğrenin; “gracias” (teşekkürler), “por favor” (lütfen), “cuánto cuesta” (ne kadar) işe yarar.
Yemek konusunda sokak satıcılarından empanada alırken hijyene dikkat edin. Suyu şişeden için, musluk suyu içilmez. Seyahat sigortası yaptırmayı unutmayın.
GÜVENLİK VE SAĞLIK
Bölge genel olarak güvenli, ama turistik yerlerde yankesicilere karşı dikkatli olun. Değerli eşyalarınızı göz önünde bulundurmayın. Gece yalnız yürüyüşlerden kaçının. Sağlık açısından yükseklik dışında ciddi bir risk yok. Ancak bazı aşılar önerilebilir (sarıhumma için Bolivya sınırına yakın bölgelerde risk var, doktorunuza danışın). Yanınızda temel ilaçlar bulundurun.
UNUTULMAZ ANILAR
Salta ve Jujuy, size doğanın ve tarihin iç içe geçtiği unutulmaz anılar vaat ediyor. Renkli dağlar, kolonyal şehirler, sıcak insanlar, lezzetli yemekler… Her adımda yeni bir sürprizle karşılaşacaksınız. Yolculuğunuzu iyi planlayın ama aynı zamanda kendinizi akışa bırakın. Çünkü bazen en güzel anılar, plan dışı karşılaşmalarda saklıdır. Şimdiden iyi yolculuklar.