Buenos Aires’in Arjantin’in kültürel başkenti olduğunu söylemek yetersiz kalır. Bu şehir, aynı zamanda ülke tarihinin her dönemine tanıklık etmiş devasa bir açık hava müzesi. Bir sabah Plaza de Mayo’da yürürken, 1810’da bağımsızlık için toplanan kalabalıkların ayak seslerini duyabilirsiniz. Öğleden sonra Recoleta Mezarlığı’nda dolaşırken, 20. yüzyıla damga vuran liderlerin sessizliğini hissedersiniz. Peki bu büyüleyici şehrin tarihine gerçekten dokunmak için nerelere gitmek gerekir? Gelin, Buenos Aires’in taşlara kazınmış hikâyesini birlikte keşfedelim.
PLAZA DE MAYO: BAĞIMSIZLIĞIN KALBİ
Şehrin en eski meydanı olan Plaza de Mayo, Arjantin tarihinin adeta sıfır noktası. 1580’de Juan de Garay şehri ikinci kez kurduğunda, burası ana meydandı. 25 Mayıs 1810’da, bugün Cabildo (eski belediye binası) olarak bildiğimiz binanın önünde toplanan halk, İspanya Kralı adına yönetimi devralan ilk yerel konseyi kurdu. Bu olay, bağımsızlık yolunda atılan ilk resmî adımdı. Meydanın tam ortasındaki Mayıs Piramidi (Pirámide de Mayo), 1811’de bu devrimin anısına dikildi. Meydan, sadece geçmişin değil, bugünün de tanığı. Her perşembe öğleden sonra, Plaza de Mayo Anneleri (Madres de Plaza de Mayo), “kayıp çocukları” için sessizce yürüyor. 1976-1983 arasındaki diktatörlük döneminde kaybedilen çocuklarını arayan bu kadınlar, bugün hâlâ beyaz başörtüleriyle meydanda dönüyor. Meydanı ziyaret ederken, hem Cabildo’yu hem de başkanlık sarayı Casa Rosada’yı aynı anda görebilirsiniz.
CASA ROSADA: İKTİDARIN RENGİ
Plaza de Mayo’nun doğu kenarında yükselen pembe saray, Arjantin devlet başkanlarının çalışma ofisine ev sahipliği yapıyor. Casa Rosada’nın rengi hakkında pek çok rivayet var. En bilineni, 19. yüzyılda iki siyasi fraksiyonun (üniterler beyaz, federalistler kırmızı) barış sembolü olarak iki rengin karıştırılması. Daha pratik bir açıklama ise, boyanın içine katılan öküz kanının zamanla pembeye dönüşmesi. Sarayın arkasındaki balkon, Eva Perón’un halka seslendiği yer olarak tarihe geçti. 17 Ekim 1945’te Evita, bu balkondan işçilere hitap ederek Perón’un serbest bırakılmasını sağladı. Günümüzde sarayın bir bölümü, devlet başkanlığı müzesi olarak halka açık. Hafta sonları düzenlenen ücretsiz turlarla, görkemli salonları ve tarihî odaları gezmek mümkün. İçeride, Arjantin’in farklı dönemlerine ait başkanlık arabaları ve eşyalar da sergileniyor.
CABİLDO: SÖMÜRGENİN SESİ
Plaza de Mayo’nun batı ucundaki beyaz bina, İspanyol sömürge döneminden kalma en önemli yapılardan biri. 18. yüzyılda inşa edilen Cabildo, o dönemde belediye meclisi, mahkeme ve hapishane olarak kullanılıyordu. 25 Mayıs 1810’da burada toplanan meclis, Viceroy Baltasar Hidalgo de Cisneros’u görevden alarak ilk yerli hükümet cuntasını kurdu. Bugün Cabildo, Ulusal Tarih Müzesi’nin bir şubesi olarak hizmet veriyor. İçeride sömürge dönemine ait silahlar, dönemin kıyafetleri ve bağımsızlık sürecini anlatan belgeler sergileniyor. Ayrıca binanın avlusundaki sarnıç ve eski hücreler de görülmeye değer. Müzenin girişi genellikle ücretsiz veya sembolik bir ücrete tabi. Hafta içi ziyaret ettiğinizde, tarihin koridorlarında yalnız başınıza dolaşabilirsiniz.
SAN TELMO: TANGONUN DOĞDUĞU YER
Plaza de Mayo’nun güneyinde uzanan Arnavut kaldırımlı sokaklar, sizi 19. yüzyıl Buenos Aires’ine götürüyor. San Telmo, şehrin en eski yerleşim bölgelerinden biri. Başlangıçta zengin ailelerin yaşadığı bu semt, 1871’deki büyük sarı humma salgınından sonra terk edildi. Yerine, Avrupa’dan gelen göçmen işçiler ve azat edilmiş köleler yerleşti. İşte tango, tam da bu kültürlerin kaynaştığı kenar mahallelerde doğdu. San Telmo’daki Plaza Dorrego, şehrin ikinci en eski meydanı. Pazar günleri kurulan antika pazarı, adeta bir açık hava müzesi. Çevredeki barlar ve kafelerde, hafta sonları canlı tango gösterileri düzenleniyor. Ayrıca meydandaki “La Vieja Esquina” gibi tarihi tango kafelerinde, bir içki eşliğinde milongayı izleyebilirsiniz. San Telmo’da yürürken, İspanyol sömürge mimarisinin en güzel örneklerini görmek mümkün.
LA BOCA: LİMANIN RENGARENK YÜZÜ
Riachuelo Nehri’nin ağzında kurulu La Boca, adını İspanyolca “ağız” kelimesinden alıyor. 19. yüzyıl sonlarında, özellikle Cenevizli göçmenler buraya yerleşti. Göçmenler, artık gemi boyalarıyla evlerini boyayarak bugünkü rengârenk görüntüyü yarattı. Caminito, bu semtin en ünlü sokağı. Adını ünlü bir tangodan alan bu sokak, adeta bir açık hava sanat galerisi. Duvarlardaki resimler, sokak tangocuları ve hediyelik eşya dükkânlarıyla ünlü. La Boca aynı zamanda, Arjantin’in en büyük futbol takımlarından Boca Juniors’un da evi. “La Bombonera” stadyumu, müzesiyle birlikte ziyarete açık. Stadyum turunda, soyunma odalarını, saha kenarını ve kulüp tarihine ait kupaları görebilirsiniz. La Boca’ya giderken dikkatli olmakta fayda var; turistik bölgenin dışına çıkmamak, özellikle akşam saatlerinde güvenlik açısından önemli.
RECOLETA MEZARLIĞI: ÖLÜMSÜZLÜĞÜN ADRESİ
Şehrin kalbinde, Palermo ve Recoleta semtlerinin kesiştiği noktada, adeta bir şehir kadar büyük bir mezarlık var. Recoleta Mezarlığı, 1822’de kuruldu ve o günden beri Arjantin’in seçkinlerinin son durağı oldu. Mermerden yapılma devasa lahitler, heykeller ve şapellerle dolu bu mezarlık, açık hava heykel müzesini andırıyor. Burada yatanlar arasında Arjantin tarihine damga vurmuş pek çok isim var: Başkanlar, generaller, bilim insanları ve sanatçılar. Ama en çok ziyaret edilen mezar, kuşkusuz Eva Perón’unki. Evita’nın ailesinin kasasında yatan naaşı, her gün yüzlerce ziyaretçi tarafından çiçeklerle anılıyor. Mezarlıkta dolaşırken, ünlülerin mezarlarının yerini gösteren haritalar danışmadan alınabiliyor. Ayrıca, İngilizce rehberli turlar da düzenleniyor. Giriş ücretsiz, ama bahşiş bırakmak adetten.
PALERMO: PARKLAR VE SARAYLAR
- yüzyılın sonunda, Başkan Domingo Faustino Sarmiento, Buenos Aires’i Avrupa başkentlerine benzetmek için büyük bir imar hareketi başlattı. Bu hareketin en önemli parçası, Palermo semtindeki parklar oldu. Bugün “Bosques de Palermo” olarak bilinen geniş yeşil alan, yapay göller, gül bahçeleri ve at yarışı pistiyle dolu. Aynı dönemde inşa edilen bir diğer yapı da, bugün Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi olarak kullanılan eski su pompa istasyonu. Müzede, Goya, Rembrandt, Van Gogh gibi Avrupalı ustaların eserlerinin yanı sıra, Arjantinli sanatçıların tabloları sergileniyor. Palermo ayrıca, 1910’da bağımsızlığın 100. yılı anısına dikilen İspanyol Anıtı’na da ev sahipliği yapıyor. Bu anıt, İspanya’nın Arjantin’e hediyesi. Parklarda yürürken, şehrin gürültüsünden uzaklaşıp biraz nefes alabilirsiniz.
PUENTE DE LA MUJER: MODERN YÜZ
Buenos Aires’in tarihi sadece sömürge dönemiyle sınırlı değil. 21. yüzyılda şehir, mimari açıdan da yenileniyor. Puerto Madero semtindeki Kadın Köprüsü (Puente de la Mujer), İspanyol mimar Santiago Calatrava’nın eseri. 2001’de açılan bu yaya köprüsü, tango yapan bir çifti simgeliyor. Köprünün modern tasarımı, eski liman bölgesinin dönüşümünün sembolü. Çevredeki restoranlar ve kafeler, özellikle akşamları oldukça hareketli. Ayrıca, bu bölgede Fortabat Sanat Koleksiyonu gibi özel müzeler de ziyarete açık. Arjantin tanıtım web sitesi içerik editörünün ulaştığı bilgilere göre, Puerto Madero artık şehrin en pahalı semtlerinden biri, ama yine de yürüyüş yapmak ve manzaranın tadını çıkarmak ücretsiz.